ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ — ΕΙΣ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ ΤΟΥ ΛΟΡΔ ΜΠΑΪΡΟΝ — ΕΙΣ ΜΑΡΚΟΝ ΜΠΟΤΣΑΡΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ (2007) 

ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ

Με την Επανάσταση του 1821, ο Σολωμός είχε ήδη περάσει σε μιαν υψηλότερη περίοδο της ποίησής του. Το 1823 γράφει, σε τροχαϊκά τετράστιχα, τον ορμητικό «Ύμνον εις την Ελευθερίαν», ποίηση συνειδητά εθνικοπολιτική. Το «motto» είναι δύο στίχοι του Dante, ελαφρά παραλλαγμένοι. Σε μετάφρασή μου: Ψάλλω τη Λευτεριά που ειν’ τόσο αγαπητή· / το ξέρει όποιος γι’ αυτή, τη ζωήν αρνιέται. 

Το ποίημα τυπώθηκε στο Παρίσι, στο τέλος των Δημοτικών Τραγουδιών του Claude Fauriel, και στο Μεσολόγγι το 1825. Μεταφράστηκε σε ξένες γλώσσες και συνέβαλε στον φιλελληνισμό. 

Η δομή του «Ύμνου» είναι η ακόλουθη: Μετά την αρχική προσφώνηση προς την οπλισμένη και μαχόμενη Ελευθερία, η δεύτερη στροφή μιλάει για την ανάσταση της Ελευθερίας από τους τάφους των Ελλήνων, δηλαδή από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας. Η ίδια στροφή επανέρχεται κατά διαστήματα, εισάγοντας σε νέες ενότητες. Ύστερα από τη σκλαβιά και τη μάταιη ελπίδα για ξένη βοήθεια, ακολουθούν το άγγελμα της εξέγερσης και ο αντίκτυπος στο εξωτερικό. Τα κύρια γεγονότα είναι η άλωση της Τριπολιτσάς, η νίκη της Κορίνθου (στα Δερβενάκια), η απόκρουση της πρώτης πολιορκίας του Μεσολογγιού, τα κατορθώματα των πυρπολικών, η θανάτωση του Πατριάρχη.

ΕΙΣ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ ΤΟΥ ΛΟΡΔ ΜΠΑΪΡΟΝ

Στο ίδιο μέτρο και ύφος με τον «Ύμνο» έγραψε ο Σολωμός, όταν πέθανε ο Byron στο Μεσολόγγι, το 1824, το «Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάιρον, ποίημα λυρικό». Δεν τυπώθηκε, αλλά ατόπως θεωρείται ότι ο Σολωμός δεν το εδημοσίευσε, αφού το εκυκλοφόρησε σε αντίγραφα που ετοίμασαν φίλοι του, με τυποποιημένο τον τίτλο και την αφιέρωση, στην οποία ο ποιητής συμπλήρωνε το όνομα του παραλήπτη. Συνδέεται με τον «Ύμνο», όπως δείχνει η προσφώνηση της Ελευθερίας στην αρχική στροφή.

ΕΙΣ ΜΑΡΚΟΝ ΜΠΟΤΣΑΡΗ

Σχετικό με την ελληνική Επανάσταση είναι και το ημιτελές ποίημα «Εις Μάρκον Μπότσαρη», γραμμένο για τον μεγάλο αγωνιστή, ο οποίος σκοτώθηκε το 1823 σε επιτυχή νυχτερινή επίθεσή του εναντίον στρατοπέδου Τουρκαλβανών κοντά στο Καρπενήσι. Η κηδεία έγινε τον Αύγουστο του 1823 στο Μεσολόγγι. Ο Μάρκος είχε νικηφόρα υπερασπίσει την πόλη, τον προηγούμενο χρόνο, στην πρώτη πολιορκία.

Το ποίημα αρχίζει με αναφορές στη Δόξα και τον Φθόνο που συνοδεύουν τους μεγάλους ανθρώπους. Η μεταφορά του νεκρού Μπότσαρη στο Μεσολόγγι παρομοιάζεται με τη μεταφορά του νεκρού Έκτορα στην Τροία, πάνω στο άρμα του Πριάμου. Γίνεται και μία άκαιρη αναφορά στους σοφολογιότατους, που ο ποιητής τους διώχνει από κοντά του. Ο θρήνος για τον Μπότσαρη μοιάζει με τη μελλοντική βοή της Δευτέρας Παρουσίας. Τα Αυτόγραφα διαφωτίζουν τη σχετική αναφορά: «εξήντα χιλιάδες άνθρωποι σφαγμένοι απ’ τον Αλή Πασά θα αναστηθούν τότε και θα ζητήσουν την τιμωρία του».