DE PROFUNDIS (επιλογή)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Ένας συγγραφέας που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόδρομος των υπερρεαλιστών μας –αδιάφορο αν αυτοί τον διάβασαν ή όχι– είναι ο λησμονημένος σήμερα Πλάτων Ροδοκανάκης του De profundis. Συγγενής, εξ αίματος, του Κάλβου, ρομαντικός και ταυτόχρονα παρνασσικός, συνοδοιπόρος του καβαφικού αισθητισμού, παράγει με τη μεταλλική και απαστράπτουσα καθαρεύουσά του μια στιβαρή φωνή, που απομακρύνει τα πεζοτράγουδά του από τον γλυκερό συναισθηματισμό των πεζοτράγουδων σε δημοτική. Το έντονο αισθησιακό του όραμα, όπως καταγράφεται με μιαν αλληλουχία τολμηρών εικόνων (βγαλμένων από τα βάθη των αιώνων και τους βυθούς της ψυχής, κατά την έκφραση του Παλαμά), η αναζήτηση της εμπειρίας των ορίων και της απόλυτης ελευθερίας, η ισχυρή αντιρεαλιστική του διάθεση (που «δεν περιγράφει τη ζωή, μα την ερμηνεύει μεταμορφώνοντας, σχεδόν παραμορφώνοντάς την») συνεκβάλλουν στην έκφραση πολλών κομματιών του De profundis, δίνοντάς μας μια γεύση παραπλήσια μ’ εκείνη των ποιημάτων του Εμπειρίκου.

ΚΟΛΟΜΒΟΣ

In manus tuas, Domine, 
commendo spiritum meum.

Πλοία αθάνατα, Αγία Μαρία, Πίντα και Νίνα! Τα μετάξινα εμβλήματα της Καστιλίας, εκ των κεραιών σας εις τα ύδατα του San Salvador, ως χείμαρροι χρυσού και πορφύρας. Του Νέου Κόσμου ο γίγας ακολουθεί τους Ινδούς και ανέρχεται. Εκ της γαλανής κορυφής εκδιπλούται το ονειρώδες των Αντιλλών περιδέραιον. Εκάστη νήσος, με τον κώνον του καπνίζοντος ηφαιστείου της, ομοιάζει προς σφυρηλατούμενον κρίκον πολυτίμου αλύσεως. — Το περιδέραιον του Χρυσού Δέρατος, οι ιδαλγοί κολακευτικώς εψιθύρισαν. Και η ηχώ επανέλαβε. — Αι αλύσεις των φυλακών της Σεβίλλης, Χριστόφορε…